ಪರಿಚಯ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ, ಅಥವಾ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಎಂದೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಈ ದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1956ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭಿಮಾನದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ “ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ”ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1973ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು “ಕರ್ನಾಟಕ” ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಿನವು ಕನ್ನಡಿಗರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

Read this: Karnataka Rajyotsava 2025: Celebrating the Spirit of Kannada and the Pride of Karnataka

ಇತಿಹಾಸ – ಕರ್ನಾಟಕದ ಏಕೀಕರಣ

ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ, 1956ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಆಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ರಚನೆ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು — ಮೈಸೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಧಾರವಾಡ, ಗುಲಬರ್ಗಾ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕೊಡಗು, ಬಿದರ್, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ತುಮಕೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ — ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರು ಅಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯಯ್ಯ, ಕಂ.ವಿ.ಪುಟ್ತಪ್ಪ (ಕುವೆಂಪು), ಹಾಗೂ ಹನುಮಂತಯ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರು.

ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವಾತಾವರಣ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.

• ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ – ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
• ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭ – ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕ್ರೀಡೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ “ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ” ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ – ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕನ್ನಡ ನುಡಿನ ಕವನಗಳು, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು – ಯಕ್ಷಗಾನ, ದಸರಾ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಮಾದರಿಯ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 1ರಂದು ನೀಡಲಾಗುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸನ್ಮಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು 1 ಲಕ್ಷ ರೂ. ನಗದು, ಸ್ಮಾರಕ ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ

ಕರ್ನಾಟಕವು ಕನ್ನಡ ನುಡಿ, ನಾಡು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

• ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ: ಪಂಡಿತ ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಶಿ, ಕೀರ್ತನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ.
• ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ: ಕುವೆಂಪು, ಬೇಂದ್ರೆ, ಪುರಂದರ ದಾಸ.
• ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ: ಯಕ್ಷಗಾನ, ಡೋಲು ಕುಣಿತ, ಬೀಸು ಕಂಬಳ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಲಾರೂಪಗಳು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂದು ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆ

• ಮೈಸೂರು: ಅರಮನೆ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
• ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.
• ಮಂಗಳೂರು: ಕರಾವಳಿ ನೃತ್ಯ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ.
• ಬೆಳಗಾವಿ: ಕನ್ನಡ–ಮರಾಠಿ ಸೌಹಾರ್ದ ಮೆರವಣಿಗೆ.

ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ತಿಗಳು

1. “ನಮ್ಮ ನುಡಿ, ನಮ್ಮ ನಾಡು, ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ – ಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ!”
2. “ಕನ್ನಡದ ಧ್ವಜ ಸದಾ ಹಾರಲಿ, ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೃದಯ ಒಂದಾಗಲಿ!”
3. “ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಕೀರ್ತಿ ಸದಾಕಾಲ ಉಜ್ವಲವಾಗಿರಲಿ.”
4. “ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಕನ್ನಡ – ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಕರ್ನಾಟಕ.”

ಸಾರಾಂಶ

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ, ಅದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಗೌರವ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಾಗೂ ಏಕತೆಯ ಆಚರಣೆ. ಈ ದಿನವು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ವೈಭವವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ.

“ಜಯ ಭಾರತ ಜನನಿಯ ತನುಜಾತೆ, ಜಯ ಹೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆ!”